Διατροφή και Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS)
27/02/2018

Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) είναι η συνηθέστερη διαταραχή του ενδοκρινικού συστήματος σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας και χαρακτηρίζεται από την παρουσία ενός συνόλου συμπτωμάτων που εκδηλώνουν ήπια ή σοβαρή δυσλειτουργία στο αναπαραγωγικό, ορμονικό και μεταβολικό σύστημα. Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών είναι μια κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από 1) αυξημένα επίπεδα ανδρογόνων (υπερανδρογονισμός) τα οποία προκαλούν αναστολή της εξέλιξης των ωοθυλακίων και εμμηνορροϊκές αλλαγές, 2) ανωμαλίες εμμήνου ρύσεως, 3) μικρές κύστεις σε μία ή και στις δύο ωοθήκες και κυρίως 4) Ινσουλινοαντίσταση.

Αιτίες εμφάνισης του συνδρόμου PCOS φαίνεται να είναι η γενετική προδιάθεση όσο και η επίδραση διαφόρων περιβαλλοντικών παραγόντων, όπως η παχυσαρκία, οι κακές διατροφικές συνήθειες και η μειωμένη φυσική δραστηριότητα (σωματική αδράνεια).

Η υιοθέτηση μιας ισορροπημένης διατροφής σε συνδυασμό με συστηματική φυσική δραστηριότητα, όπως αναφέρεται λεπτομερώς ακολούθως μπορεί να συμβάλει ευεργετικά και να βελτιώσει τα συμπτώματα του συνδρόμου αυτού.

Συστάσεις Διατροφής & Άσκησης:

  • Κατανάλωση τουλάχιστον 5 μερίδων φρούτων ή λαχανικών ανά ημέρα. Τροφές όπως τα φρούτα και τα λαχανικά προάγουν τον κορεσμό και τροφοδοτούν τον οργανισμό με φυτικές ίνες και ποικιλία θρεπτικών συστατικών.
  • Κατανάλωση τροφών πλούσιων σε φυτικές ίνες. Η επαρκής πρόσληψη φυτικών ινών μπορεί να επιτευχθεί με την κατανάλωση προϊόντων ολικής αλέσεως (ψωμί ολικής, ρύζι αναποφλοίωτο, μακαρόνια ολικής κ.ά.), οσπρίων, λαχανικών και φρούτων.
  • Κατανάλωση τροφίμων με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη. Οι γυναίκες με το PCOS παρουσιάζουν συχνά αντίσταση στην ινσουλίνη και για το λόγο αυτό συνίσταται η κατανάλωση τροφίμων με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη και η αποφυγή τροφίμων υψηλού γλυκαιμικού δείκτη. Κάποια τρόφιμα χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη είναι: Βρώμη, σίκαλη, ξηροί καρποί, φρούτα (όπως πορτοκάλι, μήλο, αχλάδι κ.α.), όσπρια και τα περισσότερα λαχανικά.
  • Αποφυγή κατανάλωσης μεμονωμένων υδατανθρακικών πηγών (π.χ. ψωμί,. ρύζι, πατάτα, μακαρόνια), λόγω της επακόλουθης ταχείας αύξησης των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα. Συνίσταται η πρόσληψη μιας υδατανθρακικής πηγής η οποία συνοδεύεται από μια μικρή ποσότητα λίπους ή πρωτεΐνης, π.χ κοτόπουλο με ρύζι, κράκερς με αμύγδαλα, γιαούρτι με μέλι, φρούτα με ξηρούς καρπούς, ρυζογκοφρέτες με φυστικοβούτυρο κ.ά.
  • Αποφυγή κατανάλωσης κόκκινου κρέατος και τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα κορεσμένων λιπαρών (πλήρες γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα, κέικ και γλυκά) και αύξηση πρόσληψης ω-3 λιπαρών οξέων, κυρίως μέσω κατανάλωσης λιπαρών ψαριών (τουλάχιστον 1 φορά την βδομάδα) και ξηρών καρπών. Προτίμηση τροφίμων χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά όπως γαλακτοκομικά (τυρί, γάλα).
  • Κατανάλωση τροφίμων υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες τα οποία βελτιώνουν τον κορεσμό και την ευαισθησία στην ινσουλίνη.
  • Κατανάλωση μικρών και συχνών γευμάτων και κυρίως πρόσληψη 3 κύριων γευμάτων την ημέρα. Το πρωινό αποτελεί το πιο σημαντικό γεύμα της ημέρας και γι’ αυτό δεν πρέπει να παραλείπετε.
  • Αποφυγή υψηλοθερμιδικών σνακ λόγω του ότι προωθούν την υπερινσουλιναιμία και ενισχύουν την πείνα. Προσοχή στην πρόσληψη ροφημάτων (χυμών φρούτων, αλκοολούχων ποτών) καθώς είναι πλούσια σε θερμίδες και υδατάνθρακες και πρέπει να συνυπολογίζονται στην ημερήσια πρόσληψη θερμίδων.
  • Πρόσληψη μικρής ποσότητας καφεΐνης η οποία δεν πρέπει να ξεπερνά τα <500mg/ημέρα, δηλαδή ποσότητας που αντιστοιχεί περίπου σε λιγότερο από 4 φλιτζάνια καφέ. Η υπερβολική πρόσληψη καφεΐνης αυξάνει τον κίνδυνο υπογονιμότητας.
  • Σε περίπτωση αυξημένου σωματικού βάρους απαιτείται προσπάθεια μείωσης του και σε περίπτωση φυσιολογικού σωματικού βάρους απαιτείται η διατήρηση του (Δείκτης μάζας σώματος <24.9kg/m2). Στις γυναίκες με PCOS η απώλεια βάρους στην αρχή μπορεί να είναι αργή ή ακόμη και μηδαμινή, όμως σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να γίνεται αυστηρός περιορισμός θερμίδων. Ακόμη και μια μέτρια απώλεια βάρους (~5% του σωματικού βάρους σε 6 μήνες) σε υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα φαίνεται ότι παρέχει ευεργετικά αποτελέσματα στην ευαισθησία στην ινσουλίνη και γενικά στο προφίλ του καρδιαγγειακού κινδύνου.
  • Ένταξη καθημερινή φυσικής δραστηριότητας υπό τη μορφή γρήγορου περπατήματος, διάρκειας τουλάχιστον 30-40 λεπτών. Για επίτευξη περεταίρω απώλειας σωματικού βάρους πιθανόν να χρειαστεί πιο έντονη άσκηση μεγαλύτερης διάρκειας. Ιδανικά η άσκηση καλό είναι να πραγματοποιείται στην ύπαιθρο με τη παρουσία ηλίου για την κάλυψη βιταμίνης Δ. Μελέτες έχουν δείξει ότι η βιταμίνη Δ βοηθά στην βελτίωση των συμπτωμάτων του συνδρόμου.

Βαλανίδου Αθηνά, Γιάγκου Βάνα*, Γρηγορίου Ελίνα, Κουτσόφτα Ιωάννα, Μιχαήλ Ραφαέλλα, Πέτρου Σπύρος, Σαρρή Έλενα

Διαιτολόγοι-Διατροφολόγοι BSc, Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος BSc, MSc*

Σχόλια